محمد علی پرتوی

 

 

به‌رزو به‌رِێز بێت یادی هاورِێی كۆمۆنیست و شۆرِشگێرِ موحه‌مه‌د عه‌لی په‌رته‌وی

 

هاورِێ موحه‌مه‌د عه‌لی په‌رته‌وی ساڵی 1326 له‌ شاری ته‌ورێز له‌ دایك بوو. ساڵی 1346 چووه‌ دانیشكه‌ده‌ى فه‌نی دانشگای تاران و له‌ ساڵی 1349 بوو به‌ ئه‌ندامی سازمانی چریكه‌ فیداییه‌كان و  وه‌ك شۆرِشگێرِێكی پیشه‌یی ژیانی سیاسی و نهێنی هه‌ڵبژارد .

له‌ مانگی پوشپه‌رى  ساڵی 1350 له‌ جه‌نگه‌ڵه‌كانی شۆماڵی ئیران له‌ جه‌ریانی تێك هه‌ڵچونێك له‌ گه‌ڵ به‌ كرێگیراوانی ساواك له‌ حاڵێك  كه‌ پایه‌كی بریندار ببوو به‌ ده‌ستی مه‌ئمورانی ساواك به‌ دیل گیرا و خرایه‌ ژێر  وه‌حشیانه‌ترین ئه‌شكه‌نجه‌كانه‌وه‌.

به‌لاَم ئه‌زیه‌ت و ئازاری به‌كرێگیراوانی ساواك نه‌یتوانی كه‌مترین كاریگه‌ریك له‌ سه‌ر وره‌ی به‌رزی ئه‌و هاورِیه‌  دبنێت.

هاورِێ موحه‌مه‌د عه‌لی دادگای جه‌للادانی بووژوازی كرد  به‌ میدانی به‌رگری له‌ ماركسیزم و بیر و  بۆچونی شۆرِشگێرِانه‌ی خوی و موحاكمه‌ى حكومه‌تی سه‌ر كوتگه‌رانی پاشایه‌تی و دادگا ئه‌و هاورِێیه‌ كۆمۆنیسته‌ى  به‌ زیندانى هه‌تا هه‌تایى  مه‌حكوم كرد.

سالى 1351 به‌رَى كراێه‌ زیندانى به‌نده‌ر عه‌باس وه‌ له‌ سالى 1352 به‌ دواى دارشتنى به‌رنامه‌ى هه‌لاتن له‌ زیندان، هاورى له‌ گه‌ل كومه‌لیكیتر له‌ هاوبه‌ندیه‌كانى بۆ ماوه‌ى چه‌ند مانگ خرانه‌ ژیر ئه‌شكه‌نجه‌ و دواتر به‌رى كراێه‌ زیندانى شارى ته‌وریز. سالى 1354 بردیانه‌ زیندانى ئێڤین و له‌ گه‌ل شپرزه‌ بوونى شیرازه‌ى حاكمیه‌ت و خه‌فه‌قانى بورژوازى و په‌ره‌سه‌ندنى بزوتنه‌وه‌ى شورشگێرانه‌ى كومه‌لانى وه‌ گیان هاتووى ئیران، هاورآ محه‌مه‌د عه‌لى له‌ ئاخرین زیندنیانى سیاسیك بوو كه‌ له‌ راپه‌رینى سالى 1357 دا ئازاد كرا.

بۆ ئه‌و هاورێه‌ خه‌بات له‌ دژى ریشه‌ و ئه‌ساسى روژره‌شى، هه‌ژاری و نه‌دارى كومه‌لانى  كرێكار و زه‌حمه‌تكێش، خه‌بات له‌ دژى سه‌رماێه‌دارى و دامه‌زراندنى حكومه‌تى كریكارى، ته‌حه‌مولى ئه‌شكه‌نجه‌ى تاقه‌ت پروكێن، به‌رگری له‌ نهێنیه‌كانی ته‌شكیلاتى، هه‌مووی كۆمه‌ڵه‌ ئه‌ركێكی حاشا هه‌ڵنه‌گر بوون.

سه‌رئه‌نجام هاورىَ محه‌مه‌د عه‌لى به‌ گرتنى ره‌خنه‌ى هه‌مه‌لاێنه‌ و برِانى یه‌كجارى له‌ سازمانى فیدایى له‌ سالى 1358 به‌ ئێتحادى موبارزانى كومونیست په‌یوه‌ست بوو وه‌ له‌ به‌شى كرێكارى ته‌شكیلاتى تارانى ئه‌و ریكخراوه‌ ده‌ستى به‌ هه‌لسوران كرد.

خه‌رمانانى سالى 1361 هاورى محه‌مه‌دعه‌لى وێراى هاوسه‌ره‌كه‌ى له‌ ترمیناڵى شارى مه‌شهه‌د به‌ ده‌ستى هێزه‌كانى رژیمى ئیسلامى ده‌سگیر و رِه‌وانه‌ى ئه‌شكه‌نجه‌گاكان كران.

ولامى ئه‌م خوشه‌ویسته‌ به‌ بازجوه‌كانى ئیسلامی هه‌ر ئه‌و ولامه‌ بوو كه‌ 12 سال له‌وه‌ پێش به‌ بازجووه‌كانى ساواكی شای دابووه‌وه‌. به‌رگری له‌ بیر و باوه‌ر و شه‌رافه‌تى كۆمۆنیستى، نه‌دركاندنى نهێنیه‌كان و مه‌علوماتى  ته‌شكیلاتى، زه‌برێكى قورس له‌ په‌یكه‌رى جه‌لادانى رژیم بوو.

سه‌رئجام ئه‌شكه‌نجه‌گه‌رانى ئیسلامى، له‌ حالێكدا بێ ئومێد ببون له‌وه‌ی كه‌ هیچ چه‌شنه‌ نهێنییه‌ك بدركێنێ، بێ ده‌نگ و به‌ نهێنی هاورى محه‌مه‌دعه‌لی په‌رته‌ویان له‌ مانگى سه‌رماوه‌زى سالى 1362دا له‌ قه‌تڵگاى ئیڤین دا ئێعدام كرد.

یادى هاورى موحه‌مه‌د عه‌لى په‌رته‌وى به‌رێزه‌ و رێگاى پرِ رێبواره‌.